روانشناسی

نگاهی بر ویژگی‌های ذهن سالم و چگونگی عملکرد آن

مغز ما در عملیات روزمره خودش خیلی کارآمد و ساکت هست. ما مستعد هستیم، احساس خوب ذهنی که دستاورد پیچیده‌ای هست را به راحتی از دست بدهیم. ذهن سالم به طور مداوم مجموعه‌ای کارهای معجزه آسا را انجام می‌دهد که زمینه ساز دیدگاه‌ها و اهداف ماست. برای درک بهتر سلامت روان و چیزهایی که متضاد آن هستند، چند دقیقه‌ای را اختصاص دهید به اینکه چه اتفاقاتی در یک ذهن با عملکرد بهینه رخ می‌دهد.

اولین و مهم‌ترین نکته در مورد ذهن سالم این است که ذهن سالم، یک ذهن ویرایشگر است. ارگانی که قادر به غربال کردن هزاران فکر ولگرد، دراماتیک، ناامید کننده یا حتی وحشتناک است، یعنی کنترل آن ایده‌ها و احساسات خاصی که باید فعالانه سرگرم بشن تا بتوانیم زندگی خودمان را به طور موثری هدایت کنیم. به عبارت دیگر بیانگر این است که تا حد زیادی ما باید از تنبیهات و انتقادات و قضاوت‌هایی که مدام می‌خواهد به ما یادآور بشوند که ما چه قدر خجالت‌‌آور و ترسناک هستیم، دوری کنیم چون در طی زمان این سخت‌‌گیری‌ها ما را در رسیدن به اهداف‌ مفیدمان متوقف می‌کند.

وقتی به مصاحبه کاری می‌روید یا با کسی قرار ملاقات عاشقانه‌ای می‌گذارید، ذهن سالم مدام ما را با صداهای درونی که اصرار دارند بگویند شجاعت لازم را ندارید آزار نمی‌دهد، بلکه این امکان را به ما می‌دهد که با خودمان به مانند یک دوست صحبت کنیم. همچنین در برابر مقایسه‌های غیر عادلانه مقاومت می‌کنیم. ذهن سالم اجازه نمی‌دهد دستاوردها و موفقیت‌های دیگران، ما را از مسیر خودمان دور کند و باعث شود احساس ناکافی بودن کنیم یا مدام ما را با مقایسه با افرادی که سرگذشت و تربیت متفاوتی داشتند، شکنجه نمی‌کند.

بیشتر بخوانید
راه‌های رها شدن از اضطراب | چگونه ذهن آرام داشته باشیم؟

 

ذهنی که عملکرد خوبی دارد، بیهودگی و ظلم عیب جویی مداوم از خودش را تشخیص می‌دهد و در دراز مدت می‌تواند جلوی هجوم ترس را بگیرد و می‌داند در حقیقت، چیزهای زیادی برای نگران شدن ما وجود دارد. مثلاً یک رگ خونی ممکن است از بین برود یا امکان دارد یک رسوایی به بار بیاید یا حتی ممکن است موتورهای هواپیما از بال‌های آن جدا شوند، اما حس خوبی در تمایز قائل شدن میان چیزی که ممکن است رخ بدهد و چیزی که به احتمال زیاد اتفاق می‌افتد و قادر است ما را با این ذهنیت که اتفاق افتضاحی رخ نمی‌دهد، در برابر وقایع وحشیانه سرنوشت؛ آرام کند.

ذهن سالم به ما این اطمینان را می‌دهد که با وقایع بعد، پر قدرت مواجه خواهد شد. ذهن سالم از تصورات فاجعه‌بار جلوگیری می‌کند. مثلاً می‌‌داند که بین خودش و یک اتفاق بد، پله‌های سنگی پهن و محکم وجود دارد؛ نه یک شیب تند و لغزنده. خوب است بدانید ذهن سالم با درهای سنگین ایمن محافظت می‌شود که می‌توانند هر وقت که لازم باشد، بسته شود.

خوب است بدانید همه فکرهای ما ابدی نیستند. گواه این ادعا این است که به هنگام صحبت کردن با مادربزرگ، ذهن مانع از به یاد آوردن تصورات اروتیک شب قبل می‌شود و یا هنگام نگاه کردن به یک کودک، ذهن می‌تواند نگاه زشت و غیر انسانی خودش را سرکوب کند. همین ویژگی می‌تواند باعث شود، افکار عجیبی مانند پریدن جلوی قطار یا آسیب زدن به خودمان با یک چاقوی تیز به سرعت محو شود.

یک ذهن سالم بر فنون سانسور تسلط دارد. ذهن سالم می‌تواند صداهای مزاحم درون خودش را ساکت کند تا به دنیای فراتر از خودش تمرکز کند. ذهن سالم می‌تواند در یک مکان حاضر باشد و همزمان به کسانی که در اطرافش حضور دارند، فکر کند. ذهن سالم به هر چیزی که فکر می‌کند، لازم نیست در همان زمان رخ دهد. ذهن سالم می‌تواند یک شنونده خوب باشد. ذهن سالم بد گمانی به بعضی آدم‌های خاص را با احساس اعتماد اساسی بر پایه انسانیت ترکیب می‌کند.

بیشتر بخوانید
سوگواری و کنار آمدن با غم از دست دادن عزیزان

 

ذهن سالم می‌تواند نسبت به افراد تازه وارد و غریبه‌ها به طرز هوشمندانه‌ای ریسک کند. او هیچ وقت به هنگام آشنایی با یک فرد جدید، لحظات تلخ گذشته خود را مرور نمی‌کند تا امکان رقم زدن اتفاقات خوب را خراب نکند. یک ذهن سالم می‌داند چه طور امیدوار باشد. ذهن سالم ابتدا موقعیت را بررسی می‌کند و سپس با پیدا کردن چند دلیل مناسب به کار خود ادامه می‌دهد؛ البته که زمینه‌های غم و اندوه و ناامیدی به وفور در اطراف ما یافت می‌شود، اما نکته اینجاست که ذهن سالم می‌داند چه طور منفی بافی را با سرسختی و مقاومت محدود کند.

ذهن سالم به نیمه پر لیوان نگاه می‌کند و همیشه شکرگزار است. چنین ذهنی حتی می‌تواند تمام اتفاقات بد را یک حمام آب گرم، میوه خشک، شکلات تلخ یا صحبت با یک دوست یا حتی گذراندن یک روز کاری مفید، پشت سر بگذارد. ذهن سال ترجیح می‌دهد با وجود داشتن استدلال‌های منطقیف به هنگام عصبانیت یا بحث و جدل با دیگران، سکوت کند.

بیان برخی از ویژگی‌های ذهن سالم به ما کمک می‌کند تا تشخیص دهیم، چه عواملی ممکن است به هنگام بیماری، باعث بدتر شدن آنها شود. در نهایت باید گفت بیماری ذهنی بسیار وسیع و مشترک است اما درست مانند بیماری جسمانی اساساً باعث شرم‌ساری و خجالت‌زدگی نیست. سلامت ذهنی واقعی مستلزم پذیرش این است که چه مقدار از بیماری ذهنی در یک زندگی سالم و پر معنی نفوذ کرده است. توجه داشته باشید که ما نباید بابت کمک خواستن در این زمینه از بقیه تعلل کنیم، درست مانند زمانی که ریه‌هایمان عفونت می‌کند یا زانوهایمان زخمی می‌شود؛ پس بیایید خودمان ذهنمان را شایسته عشق و همدردی بدانیم.

بیشتر بخوانید
با کسی که فوبیا دارد به چه نحوی باید برخورد کرد؟

در ستون روانشناسی مجله اینترنتی خبرببر همچنین بخوانید: با کسی که فوبیا دارد به چه نحوی باید برخورد کرد؟

[تعداد: ۱   میانگین: ۵/۵]

مهان صمدی طاری

جست‌وجو‌گر و تحلیلگری که سعی دارد با تمام استعدادها و توانایی هایش پیش از هر چیزی، انسان باشد. «دل مرنجان که ز هر دل به خدا راهی هست!»

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

فقط نام را وارد کنید. نیازی به ثبت ایمیل نیست.

نوزده + 14 =

دکمه بازگشت به بالا