هنرهنر هفتم

به بهانه‌ی درگذشت ژان کلود کریر | نگاهی به کارنامه‌ی سینمایی او

ژان کلود کریر (Jean-Claude Carrière) از اهالی سرشناس سینمای فرانسه که بین ایرانیان هم از شهرت نسبتاً زیادی برخوردار بود، روز گذشته هشتم فوریه ۲۰۲۱ برابر با ۲۰ بهمن ۱۳۹۹ در ۸۹ سالگی درگذشت. شهرت او بیشتر به‌علت همکاری طولانی‌مدت با یکی از بهترین کارگردانان تاریخ سینما، لوئیس بونوئل است. او در ایران به‌واسطه‌ی ازدواج با نهال تجدد و سفرهای مکرر به ایران و همچنین اجرای نمایش «روال عادی» در تابستان سال گذشته در تهران شناخته شده است.

نگاهی به زندگی‌نامه‌ و آثار ژان کلود کریر

ژان کلود کریر در ۱۷ سپتامبر ۱۹۳۱ در شهرستان ارو در فرانسه و در خانواده‌ای کشاورز متولد شد. او فارغ‌التحصیل مدرسه‌ی عالی نرمال یا اکول نرمال سوپریر لیون (ENS LSH) از بهترین دانشگاه‌های فرانسه و مدیر مدرسه‌ی عالی تصویر و صدای فرانسه (La femis) بود. ژان کلود کریر ابتدا به‌واسطه‌ی نوشتن داستان کوتاهی به نام لزادر (Lezard) در حدود ۲۶ سالگی شناخته شد. او در آن سال‌ها داستان‌های کوتاهی براساس آثار ژاک تاتی (Jacques Tati) کارگردان و کمدین فرانسوی می‌نوشت و شاید همین باعث علاقه و تبحر او در نوشتن فیلمنامه‌های اقتباسی شد.

درگذشت ژان کلود کریر

ژان کلود کریر همسر نهال تجدد از نویسندگان ایرانی بود. نهال تجدد در ۲۵ فوریه‌ی ۱۹۶۰ در تهران متولد شده و دارای مدرک دکترای زبان و ادبیات چینی از مؤسسه‌ی ملی زبان‌ و تمدن‌های شرقی پاریس است. او عمده‌فعالیت‌های خود را بر تمدن‌های شرقی، بودیسم، مانویسم و اشعار مولانا متمرکز کرده است.

ژاک تاتی کریر را با یکی از کارگردانان به‌نام آن زمان فرانسه یعنی پیر اتکس (Pierre Étaix) آشنا و زمینه‌ی همکاری این دو را با هم فراهم کرد. کریر همکاری موفقیت‌آمیزی با اتکس داشت و در این همکاری توانست در سال ۱۹۶۳ برای ساخت فیلم کوتاه ۱۵ دقیقه‌ای «جشن یادگاری» (Heureux Anniversaire) به‌صورت مشترک با اتکس برنده‌ی جایزه‌ی اسکار شود.

بیشتر بخوانید
مصاحبه احمدی نژاد با بهمن بابازاده | مصاحبه‌ای که جنجال به‌پا کرد

او یک سال بعد همکاری خود را با لوئیس بونوئل (Luis Buñuel) آغاز کرد و تا پایان عمر بونوئل از نزدیکان او باقی ماند. همکاری کریر با بونوئل با ساخت فیلم خاطرات یک کلفت (Diary of a Chambermaid) در سال ۱۹۶۴ شروع شد. کریر در نوشتن فیلمنامه‌ی این فیلم به بونوئل کمک و نقش یکی از کاراکترهای فیلم را هم بازی کرد.

این دو حدود سه سال بعد فیلم زیبای روز (Belle de jour) را با همکاری هم و براساس رمانی از ژوزف کسل (Joseph Kessel) ساختند. این دو فیلم اگرچه به‌اندازه‌ی فیلم‌های بعدی آن‌ها پیچیده و حاوی مفاهیم عمیق اجتماعی نیست، زمینه را برای کارهای مهم بعدی‌شان مانند سه‌گانه‌ی «راه شیری» (The Milky Way)، «میل مبهم هوس» (That Obscure Object of Desire) و «جذابیت پنهان بوروژوازی» (The Discreet Charm of the Bourgeoisie) ایجاد کرد. او همزمان با کار با لوئیس بونوئل با ژاک دوره (Jacques Deray) هم همکاری داشت و فیلمنامه‌های متعددی را به‌ویژه با اقتباس از داستان‌ها و آثار بزرگ ادبی برای این کارگردان نوشت.

ژان کلود کلیر و لوییس بونوئل
ژان کلود کلیر و لوییس بونوئل

از شاخص‌ترین آثار ژان کلود کریر می‌توان به فیلمنامه‌ی «سبکی تحمل‌ناپذیر هستی» (The Unbearable Lightness of Being) که براساس رمانی به همین نام از میلان کوندرا (Milan Kundera) نوشته شد اشاره کرد. کریر این فیلمنامه را همراه با فیلیپ کافمن (Philip Kaufman) نوشت و برای آن نامزد جایزه‌ی اسکار بهترین فیلمنامه‌ی اقتباسی در سال ۱۸۹۸ و برنده‌ی جایزه‌ی بفتا در سال ۱۹۸۸ شد.

ژان کلود کریر درطول فعالیت حرفه‌ای خود در سینما مجموعاً ۴ بار نامزد جایزه‌ی اسکار شد. ۲ مورد بعد مربوط به فیلم‌های «میل مبهم هوس» در سال ۱۹۷۸ و «جذابیت پنهان بوروژوازی» در سال ۱۹۷۳ بودند که همان‌طور که اشاره کردیم هر دو به‌کارگردانی لوئیس بونوئل ساخته شده‌اند. کریر برای فیلم «جذابیت پنهان بوروژازی» برنده‌ی بهترین فیلمنامه‌ در جشنواره‌ی فیلم بفتا در سال ۱۹۷۴ شد.

بیشتر بخوانید
اکبر عالمی درگذشت

آکادمی علوم و هنرهای تصاویر متحرک همچنین در سال ۲۰۱۴ جایزه‌ی اسکار افتخاری را به کریر اهدا کرد. این جایزه همه‌ساله به افراد یا گروه‌هایی اهدا می‌شود که از نظر داوران شایسته‌ی دریافت جایزه‌ی اسکار هستند، اما موفق به دریافت آن نشده‌اند. هایائو میازاکی و مورین اوهارا دو هنرمند دیگری بودند که در آن سال جایزه‌ی اسکار افتخاری را از آن خود کردند.

ژان کلود کریر نویسنده‌ای پرکار بود. او حدود ۱۰۰ فیلمنامه نوشت و در حدود ۲۵ فیلم به‌عنوان بازیگر حضور داشت. آخرین فیلمنامه‌ی کریر به‌نام «نمک اشک‌ها» (The Salt of Tears) در سال ۲۰۱۹ به‌کارگردانی فیلیپ گارل (Philippe Garrel) ساخته شد. کریر فیلمنامه‌ی این فیلم را که اولین بار در فوریه‌ی سال ۲۰۲۰ در هفتادمین جشنواره‌ی فیلم برلین اکران شد، همراه با خود گارل و آرلت لانگمن (Arlette Langmann) نوشت. آخرین فعالیت هنری کریر در مقام بازیگر مربوط با فیلم «کپی برابر اصل» (Certified Copy) به‌کارگردانی عباس کیارستمی در سال ۲۰۱۰ بود. کریر همچنین در سال ۲۰۱۹ برای آخرین بار در انیمیشنی به‌نام «حمله‌ی خرس معروف در سیسیل» (The Famous Bears Invasion in Sicily) به‌عنوان صداپیشه همکاری داشت.

آرش شمسی

کم کن طمع از جهان و میزی خرسند | از نیک و بد زمانه بگسل پیوند

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

فقط نام را وارد کنید. نیازی به ثبت ایمیل نیست.

12 − پنج =

دکمه بازگشت به بالا